Cẩm nang đại họcCách ghi chép bài giảng hiệu quả: phương pháp Cornell, ghi theo dàn ý và sơ đồ tư duy

Cách ghi chép bài giảng hiệu quả: phương pháp Cornell, ghi theo dàn ý và sơ đồ tư duy

Ghi chép bài giảng hiệu quả là ghi ý chính bằng lời của bạn theo một bố cục cố định, rồi dùng chính trang ghi đó để tự kiểm tra. Phương pháp Cornell chia trang thành cột gợi ý, cột ghi chép và phần tóm tắt; ghi theo dàn ý hợp với bài giảng chia mục rõ ràng; sơ đồ tư duy hợp với bài nhiều nội dung và có tổ chức. Các nghiên cứu về ghi tay hay gõ laptop chưa cho kết quả thống nhất; dù dùng cách nào, bạn nên diễn đạt lại bằng lời của mình thay vì chép từng chữ lời giảng, rồi xem lại ghi chép sau giờ học.

Cornell: cột trái 2,5 inch, cột phải 6 inch Ôn lại ít nhất 10 phút mỗi tuần Ghi tay hay gõ máy: kết quả chưa thống nhất

Phương pháp Cornell: chia trang thành 3 phần, ghi theo 5 bước

Phương pháp Cornell được Walter Pauk, giáo sư ngành giáo dục tại Đại học Cornell (Mỹ), mô tả trong cuốn How to Study in College. Trung tâm Chiến lược học tập (Learning Strategies Center) của trường hiện vẫn dùng cách này để hướng dẫn sinh viên.

Theo bản hướng dẫn của trung tâm, mỗi trang chia thành 3 phần: cột gợi ý bên trái rộng 2,5 inch (khoảng 6,4 cm), cột ghi chép bên phải rộng 6 inch (khoảng 15,2 cm) và phần tóm tắt cao 2 inch (khoảng 5 cm) ở cuối trang. Trong giờ học, bạn chỉ viết vào cột phải; cột trái và phần cuối trang để dành cho sau giờ học. Trên giấy A4 hoặc vở, bạn giữ tỉ lệ gần như vậy: cột trái hẹp, cột phải rộng, chừa khoảng 5 cm cuối trang.

  • Ghi (Record) Trong giờ học, ghi vào cột phải bằng câu thật ngắn, chỉ giữ từ khóa.
  • Đặt câu hỏi (Questions) Càng sớm càng tốt sau buổi học, viết câu hỏi vào cột trái dựa trên phần đã ghi.
  • Nói lại (Recite) Che cột phải, nhìn câu hỏi ở cột trái và nói to câu trả lời bằng lời của bạn.
  • Suy nghĩ (Reflect) Tự hỏi các ý này có ý nghĩa gì, áp dụng thế nào, liên quan gì tới điều đã biết.
  • Ôn (Review) Mỗi tuần dành ít nhất 10 phút xem lại toàn bộ ghi chép cũ.

Ghi theo dàn ý hay vẽ sơ đồ tư duy: chọn theo kiểu bài giảng

Ghi theo dàn ý là viết ý lớn sát lề trái, ý nhỏ hơn thụt dần sang phải; khoảng thụt vào cho biết ý nào thuộc ý nào, nên không bắt buộc đánh số. Ví dụ trong tài liệu của Trung tâm Kỹ năng học tập (Academic Skills Center) thuộc Cal Poly San Luis Obispo (Mỹ): dòng đầu là tên chủ đề, dòng thụt vào là định nghĩa và các nhóm ý, dòng thụt sâu hơn là từng loại cụ thể. Tài liệu này cho rằng dàn ý thường là cách tốt nhất, trừ một số môn khoa học như vật lý hay toán. Cách này dễ ôn vì chỉ cần đổi các ý chính thành câu hỏi, nhưng bạn phải sắp xếp ý ngay trong giờ, nên không dùng được khi giảng viên nói quá nhanh.

Sơ đồ tư duy là ghi chủ đề chính rồi kẻ nhánh ra các ý con, mỗi nhánh vài từ khóa. Bạn thấy ngay ý nào nối với ý nào và dễ bổ sung bằng số thứ tự, ký hiệu hay màu. Cal Poly gợi ý dùng cách này khi bài nhiều nội dung và có tổ chức, hoặc khi nghe một diễn giả khách mời mà bạn chưa biết họ sẽ trình bày thế nào. Điểm yếu: trong lúc vẽ, bạn có thể không nhận ra khi giảng viên chuyển từ ý lớn sang chi tiết.

Nếu bài giảng đi theo trình tự thời gian hoặc cần so sánh nhiều mục, tài liệu này còn gợi ý ghi theo bảng: kẻ sẵn các cột, ví dụ với môn lịch sử là thời kỳ, nhân vật, sự kiện, ý nghĩa.

Chọn cách ghi theo kiểu bài giảng (theo Cal Poly và Cornell)
Cách ghiNên dùng khiCần lưu ý
CornellMọi kiểu bài giảngCâu hỏi, tóm tắt viết sau giờ học
Dàn ýBài chia mục rõ, đủ thời gian sắp xếp ýKhông dùng được khi giảng quá nhanh
Sơ đồ tư duyBài nhiều nội dung, có tổ chức; diễn giả khách mờiDễ bỏ lỡ lúc chuyển từ ý lớn sang chi tiết
Bảng nhiều cộtBài theo thời gian, cần so sánh; giảng nhanhPhải đặt tên cột từ trước

Ghi tay hay gõ laptop: các nghiên cứu nói gì

Qua 3 thí nghiệm, Mueller và Oppenheimer (tạp chí Psychological Science, 2014) thấy nhóm ghi bằng laptop đạt điểm thấp hơn nhóm ghi tay ở câu hỏi về khái niệm. Theo nhóm tác giả, người gõ máy hay chép nguyên văn lời giảng thay vì diễn đạt lại bằng lời của mình, và điều này làm giảm hiệu quả học, kể cả khi laptop chỉ dùng để ghi bài. Bài báo có bản đính chính đăng năm 2018.

Năm 2021, Urry và cộng sự công bố trên cùng tạp chí một nghiên cứu lặp lại Thí nghiệm 1 của bài báo này: người tham gia vừa xem bài giảng vừa ghi chép, rồi làm bài kiểm tra mà không được xem lại ghi chép. Nhóm gõ laptop vẫn ghi nhiều chữ và chép nguyên văn nhiều hơn, nhưng điểm không cao hơn nhóm ghi tay; phân tích gộp thăm dò 8 nghiên cứu tương tự cũng vậy. Nhóm tác giả kết luận kết quả không ủng hộ ý cho rằng ghi tay giúp nắm bài tốt hơn ngay sau buổi giảng.

Ở cả nghiên cứu gốc lẫn nghiên cứu lặp lại, ghi nhiều chữ hơn đi kèm điểm cao hơn và chép nguyên văn nhiều hơn đi kèm điểm thấp hơn, nhưng mối liên hệ sau không vững ở lần lặp lại. Năm 2024, một phân tích gộp 24 nghiên cứu ở sinh viên đại học kết luận ghi tay rồi xem lại ghi chép giúp đạt kết quả học tập cao hơn gõ máy, dù gõ máy ghi được nhiều hơn. Dù ghi tay hay gõ máy, bạn nên ghi đủ ý bằng lời của mình và xem lại sau giờ học.

  • Nếu ghi tay Viết câu ngắn, dùng ký hiệu, chữ viết tắt tự quy ước và chừa chỗ để bổ sung sau giờ học.
  • Nếu gõ laptop Gõ ý chính theo dàn ý, không chép từng câu; sau giờ học thêm câu hỏi và tóm tắt.

Ôn lại ghi chép càng sớm càng tốt sau buổi học

Bản hướng dẫn của Cornell khuyên viết câu hỏi vào cột trái “càng sớm càng tốt sau buổi học”, viết phần tóm tắt cuối trang sau giờ học và dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để xem lại toàn bộ ghi chép cũ. Tài liệu của Cal Poly thêm một việc: sau giờ học, viết lại cho đủ những cụm từ, câu bạn đã ghi tắt, rồi ghi một từ gợi ý ở lề trái cho mỗi ý quan trọng.

Theo Cornell, viết câu hỏi giúp làm rõ nghĩa, thấy mối liên hệ giữa các ý, nhớ lâu hơn và chuẩn bị sẵn cho lúc ôn thi. Khi tới mùa thi cuối kỳ, câu hỏi ở cột trái của mọi trang gom lại chính là bộ câu hỏi để bạn tự kiểm tra.

  • Hoàn chỉnh Đọc lại cột ghi chép, viết đủ câu ghi tắt, đánh dấu chỗ chưa hiểu để hỏi giảng viên hoặc bạn cùng lớp.
  • Đặt câu hỏi, tóm tắt Viết câu hỏi hoặc từ khóa vào cột trái, vài câu tóm tắt ở cuối trang.
  • Tự kiểm tra Che cột phải, đọc từng câu hỏi, nói to câu trả lời rồi mở ra so lại; câu nào chưa nói được thì đọc lại đoạn đó.

Trên YourCampus: Để chừa thời gian ôn sau buổi học, bạn cần biết tiết học kết thúc lúc nào. YourCampus, miễn phí trên App Store và Google Play, xếp thời khóa biểu theo tiết, có sẵn giờ từng tiết cho HCMUT, UEH, TDTU và HCMUTE. Hướng dẫn dùng app

Mẫu bố cục một trang ghi chép Cornell

Bảng dưới chia một trang theo số đo của Cornell, kèm ví dụ một buổi học Kinh tế vi mô về cung và cầu; số cm là quy đổi từ inch, đã làm tròn. Dòng đầu trang không có trong bản gốc, nhưng giúp bạn tìm lại trang ghi theo môn và ngày học.

Nếu ghi trên máy tính, bạn tạo một bảng hai cột cho phần gợi ý và phần ghi chép, thêm một ô ở cuối cho phần tóm tắt.

Mẫu trang ghi Cornell, ví dụ môn Kinh tế vi mô
PhầnVị trí và kích thướcGhi gìVí dụ
Dòng đầu trangTrên cùngTên môn, ngày, tiết, chủ đề buổi họcKinh tế vi mô
(ngày)
(tiết)
Cung và cầu
Cột gợi ýBên trái, rộng 2,5 inch (khoảng 6,4 cm)Câu hỏi, từ khóa viết sau giờ họcCầu là gì? Giá tăng thì lượng cầu thay đổi thế nào?
Cột ghi chépBên phải, rộng 6 inch (khoảng 15,2 cm)Ý chính trong giờ, câu ngắn; bỏ trống vài dòng khi chuyển ýCầu: lượng hàng người mua muốn mua và có khả năng mua ở mỗi mức giá. Luật cầu: giá tăng, lượng cầu giảm (các yếu tố khác không đổi).
Phần tóm tắtCuối trang, cao 2 inch (khoảng 5 cm)Vài câu tóm tắt cả trang, viết sau giờ họcGiá tăng thì lượng cầu giảm, nếu các yếu tố khác không đổi.

Cập nhật: 2026-11-20

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp ghi chép Cornell chia trang như thế nào?

Theo bản hướng dẫn của Đại học Cornell, trang giấy chia thành cột gợi ý bên trái rộng 2,5 inch (khoảng 6,4 cm), cột ghi chép bên phải rộng 6 inch (khoảng 15,2 cm) và phần tóm tắt cao 2 inch (khoảng 5 cm) ở cuối trang. Trong giờ học bạn ghi vào cột phải; câu hỏi và tóm tắt viết sau giờ học.

Nên ghi chép bằng tay hay bằng laptop?

Nghiên cứu năm 2014 của Mueller và Oppenheimer thấy nhóm gõ laptop đạt điểm thấp hơn ở câu hỏi về khái niệm; nhóm tác giả giải thích là do người gõ máy hay chép nguyên văn lời giảng. Nghiên cứu lặp lại năm 2021 của Urry và cộng sự, trong đó người tham gia không được xem lại ghi chép, kết luận kết quả không ủng hộ ý cho rằng ghi tay giúp nắm bài tốt hơn ngay sau buổi giảng. Một phân tích gộp 24 nghiên cứu năm 2024 kết luận ghi tay rồi xem lại ghi chép giúp đạt kết quả học tập cao hơn gõ máy. Dù dùng cách nào, bạn nên ghi ý chính bằng lời của mình và xem lại sau giờ học.

Khi nào nên vẽ sơ đồ tư duy thay vì ghi dàn ý?

Theo tài liệu của Cal Poly, sơ đồ hợp với bài nhiều nội dung và có tổ chức, hoặc khi nghe diễn giả khách mời mà bạn chưa biết họ trình bày thế nào. Dàn ý hợp khi bài giảng chia mục rõ ràng và bạn có đủ thời gian sắp xếp ý ngay trong giờ.

Nên ôn lại ghi chép khi nào và trong bao lâu?

Bản hướng dẫn của Cornell khuyên viết câu hỏi vào cột trái càng sớm càng tốt sau buổi học, viết tóm tắt cuối trang sau giờ học và mỗi tuần dành ít nhất 10 phút xem lại toàn bộ ghi chép cũ.

Thời khóa biểu đúng hệ tiết trường bạn

YourCampus xếp lịch theo tiết của từng trường, kèm đánh giá môn học và bảng tin chỉ sinh viên đã xác minh mới thấy. Miễn phí.

Download on the App Store Get it on Google Play